گرديد و در اواخر اين سال آقا محمد باقر كاشانى وزير نواب حسين على ميرزا فرمانفرماى فارس در وقتى كه از خانه براى سلام فرمانفرما وارد ميدان ارگ شيراز گرديد يك نفر از غلام ديوانى كه مواجب او به قاعده نرسيده بود به تحريك مفسدين چنان خنجرى بر سينه آن وزير زد كه بعد از افتادن ديگر برنخاست . « 1 » و هم در اين ايام جناب حاجى ميرزا رضا قلى نوائى منشى الممالك سابق كه پيرى سالخورده بود و بنيانى شكسته داشت از راه بحرين و بوشهر از مكه معظمه و مدينه طيبه وارد شيراز گرديد و نواب فرمانفرما وجود او را مغتنم شمرده او را به وزارت خود اختصاص داد و هم در اين سنه ميرزا عبد الحسين خان شيرازى خواهرزاده جناب حاجى ميرزا ابو الحسن خان ايلچى بزرگ كه به سفارت دولت نمسه مأمور بود ، با نامه مودت ختامه و تحف و هدايا از ايمپراطور نمسه وارد طهران گرديد . « 2 » و عيد نوروز سنه توشقان‌ئيل در روز بيست و چهارم ماه جمادى اول سال 1234 « 3 » واقع گرديد و موكب همايون در بيست و هفتم شعبان « 4 » از دار الخلافه طهران به جانب چمن سلطانيه نهضت فرمود و پس از چند روز ساحت سلطانيه را لشكرگاه نمود و اهالى آذربايجان و كردستان و كرمانشاهان از حسن كفايت شاهزادگان : حضرت نايب السلطنه عباس ميرزا و نواب محمد على ميرزا در مهد آسايش به دعاى دوام دولت خاقان زمان مشغول بودند . و هم در اين سال : [ 1234 ] زمان حركت موكب و الا به جانب سلطانيه « 5 » ، جناب ميرزا شفيع صدر اعظم مريض گرديد و بعد از ورود به قزوين به رحمت ايزدى و اصل شد « 6 » و جنازهء او را به سلطانيه آوردند ، پس روانه كربلاى معلى داشتند و منصب جليل صدارت عظمى را به جناب حاجى محمد حسين خان نظام الدوله اصفهانى مقرر فرمودند و او را صدر اعظم لقب دادند و ميرزا فضل اللّه خاورى شيرازى در تاريخ ذو القرنين خود نگاشته است كه كلمه « وزير اعظم » « 7 » را ماده تاريخ وفات ميرزا شفيع مازندرانى و تمكن جناب حاجى محمد حسين خان اصفهانى يافتم و مورد تحسين گشتم . چنان كه گفته است : برفت صدر جهان ميرزا شفيع و به جايش * نشست حاج محمد حسين خان به وزارت ز كلك خاورى آن مقتداى اهل معانى * « وزير اعظم » تاريخ فوت گشت و صدارت و چون زمان خريف نزديك آمد ، شهريار تاجدار از سلطانيه كوچ داده ، در نوزدهم ذيقعده اين سال : [ 1234 ] « 8 » وارد طهران گرديد و اين هنگام نواب محمد ميرزا وليعهد دويم پسر نيك‌اختر حضرت نايب السلطنه ، به سعادت شرفيابى حضور شاهنشاهى رسيد و براى او سور و سرورى برپاى گرديد كه صبيه مرضيه اميركبير محمد قاسم خان قاجار قوينلو « 9 » را كه دخترزاده

--> ( 1 ) . در متن : ( برنخواست ) . ( 2 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 575 ، ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 309 . ( 3 ) . برابر با 17 مارس 1819 . ( 4 ) . برابر با 5 مارس 1819 . ( 5 ) . ( در منزل سليمانيه ) ، ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 310 ، و روضة الصفا ، ج 9 ، ص 576 . ( 6 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 576 . ( 7 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 577 . ( 8 ) . برابر با 9 سپتامبر 1819 . ( 9 ) . در متن : ( قيونلو ) .